Một toà lầu mười ba phòng, một cuộc tình dở dang, và một phế tích gần như không còn gì
Trong các địa danh của Phan Thiết, ít cái tên nào được nhắc với nhiều tình cảm như Lầu Ông Hoàng. Nhưng cũng ít cái tên nào khiến khách tới rồi ngỡ ngàng vì không tìm thấy cái mình tưởng sẽ thấy. Bài này kể cả hai phần: câu chuyện đẹp, và hiện trạng thật.
Một công tước Pháp đi săn và mua đất
Năm 1911, Công tước De Montpensier sang Việt Nam du lịch và săn bắn. Vẻ đẹp của vùng đồi ven biển này giữ ông lại: ông mua một mảnh đất rộng 536 m² trên đồi Bà Nài để xây nơi ở riêng.
Công trình khởi công ngày 21 tháng 2 năm 1911, gồm 13 phòng ngủ. Ở thời điểm đó, đây được xem là công trình kiến trúc hiện đại nhất vùng — một toà lầu Tây phương trên đỉnh đồi nhìn ra biển, giữa một xứ mà nhà cửa còn phần lớn là mái tranh mái ngói.
Người dân địa phương không gọi theo tên chủ nhân mà gọi theo tước vị. “Ông Hoàng” là cách dân gian gọi một vị công tước — người thuộc dòng dõi hoàng gia Pháp. Cái tên ấy sống lâu hơn cả toà nhà.
Hàn Mặc Tử và Mộng Cầm
Điều làm Lầu Ông Hoàng đi vào ký ức nhiều thế hệ không phải kiến trúc, mà là một cuộc tình. Thi sĩ Hàn Mặc Tử và bà Mộng Cầm — người con gái xứ biển — thường hẹn hò ở khu đồi này. Cảnh đồi, biển và toà lầu trở thành khung nền cho những vần thơ tình sau này đi vào lòng nhiều thế hệ người yêu thơ Việt.
Nơi hẹn hò của một nhà thơ mắc bệnh nan y và một người con gái không thể đi cùng ông đến cuối — đó là lý do cái tên Lầu Ông Hoàng luôn được nhắc kèm chữ “buồn”, dù nó chỉ là một toà nhà.
Về sức sống của một địa danhCâu chuyện ấy có sức lan tỏa lớn đến mức ngày nay nhiều người biết Lầu Ông Hoàng qua thơ và qua nhạc trước khi biết nó là một công trình do người Pháp xây. Với một địa danh, đó là dạng bất tử ít nơi có được.
Hiện trạng: điều anh chị nên biết trước khi đi
Đây là phần em phải nói thẳng. Trải qua thời gian dài không người trông coi, đặc biệt sau giai đoạn chiến tranh, toà lầu 13 phòng gần như không còn. Những gì khách thấy hôm nay trên đồi Bà Nài chủ yếu là:
- Khối tháp gạch cao như trong ảnh đầu bài — tường gạch xen vữa, các ô cửa nhỏ kiểu lỗ châu mai. Đây là công trình quân sự dựng về sau, không phải phòng ốc của toà biệt thự.
- Móng và mảng tường vụn của công trình cũ, lẫn trong cỏ và cây bụi.
- Tầm nhìn ra biển — thứ duy nhất còn nguyên vẹn đúng như năm 1911, và cũng là lý do chính đáng nhất để leo lên đồi.
Nhiều bài viết trên mạng dùng ảnh khối tháp gạch và gọi đó là “Lầu Ông Hoàng”, khiến người đọc tưởng toà lầu vẫn còn. Thực tế công trình đã thành phế tích — báo chí từng dùng đúng chữ ấy. Nếu anh chị đi với tâm thế thăm một phế tích trên đồi có view biển đẹp, chuyến đi sẽ trọn vẹn. Nếu đi với tâm thế thăm một biệt thự cổ, sẽ thất vọng.
Đi thế nào cho đáng
- Đi lúc chiều muộn. Đồi trống, không bóng mát, ban ngày rất nắng. Chiều muộn vừa mát vừa có hoàng hôn phía biển.
- Giày đế bám và nước uống. Đường lên là đường đồi, đất đá và cỏ; không có hàng quán trên đỉnh.
- Ghép cùng tháp Po Sah Inư. Cả hai đều ở khu đồi Bà Nài, đi liền nhau rất hợp lý — đọc bài về tháp Po Sah Inư.
- Đừng leo lên khối tháp gạch. Đây là phế tích không được gia cố, gạch vữa đã mục theo thời gian.
- Mang theo thơ. Nghe hơi sách vở, nhưng thật lòng: giá trị của chỗ này nằm ở phần chữ nghĩa nhiều hơn phần vật chất. Biết trước vài câu thơ thì đứng trên đồi sẽ khác hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Lầu Ông Hoàng do ai xây và xây năm nào?
Do Công tước De Montpensier người Pháp xây. Ông sang Việt Nam du lịch và săn bắn năm 1911, mua mảnh đất rộng 536 m² trên đồi Bà Nài, và công trình khởi công ngày 21 tháng 2 năm 1911 với 13 phòng ngủ. Thời điểm đó đây được xem là công trình kiến trúc hiện đại nhất vùng.
Vì sao gọi là “Lầu Ông Hoàng”?
Người dân địa phương gọi theo tước vị của chủ nhân — “Ông Hoàng” là cách dân gian gọi một vị công tước thuộc dòng dõi hoàng gia Pháp, chứ không gọi theo tên riêng De Montpensier.
Lầu Ông Hoàng liên quan gì tới Hàn Mặc Tử?
Đây là nơi thi sĩ Hàn Mặc Tử và bà Mộng Cầm thường hẹn hò. Khung cảnh đồi Bà Nài, biển và toà lầu trở thành nguồn cảm hứng cho những vần thơ tình của ông, và chính câu chuyện tình dở dang này khiến địa danh sống trong ký ức nhiều thế hệ hơn cả giá trị kiến trúc của nó.
Toà lầu còn nguyên không?
Không. Sau thời gian dài không người trông coi, đặc biệt sau giai đoạn chiến tranh, công trình đã thành phế tích. Toà lầu 13 phòng gần như không còn; hiện chỉ còn móng và mảng tường vụn lẫn trong cỏ cây. Khối tháp gạch cao mà nhiều ảnh trên mạng gọi là “Lầu Ông Hoàng” thực chất là công trình quân sự dựng về sau.
Có nên tới không, và tới lúc nào?
Nên, nếu đi với tâm thế thăm một phế tích trên đồi có tầm nhìn biển rất đẹp và một địa danh giàu chất văn học. Tới lúc chiều muộn để tránh nắng và kịp hoàng hôn. Nên mang giày đế bám và nước uống vì đồi trống, không có hàng quán trên đỉnh. Có thể ghép cùng tháp Po Sah Inư ở cùng khu đồi Bà Nài.
Bài này thuộc cụm Cẩm Nang Du Lịch Phan Thiết – Mũi Né A–Z. Xem thêm tháp Po Sah Inư cùng khu đồi, Chùa Ông Phan Thiết và toàn bộ bài về Phan Thiết – Mũi Né.
Một căn nhà nhìn ra chính vùng biển ấy
Ái Vân BĐS chuyên chuyển nhượng biệt thự NovaWorld Phan Thiết — giá thật từ chủ nhà, hồ sơ pháp lý rõ ràng.
Xem các căn đang bánẢnh trong bài Ảnh từ Wikimedia Commons theo giấy phép Creative Commons, ghi công tác giả dưới từng ảnh. Nguồn ảnh giấy phép tự do về khu phế tích này còn rất ít, nên bài chừa hai chỗ để bổ sung ảnh chụp thực tế.
Novavila 1 – Biệt Thự Song Lập 4PN Nội Thất Cao Cấp4 phòng ngủ · chứa 8 kháchHồ bơi Clubhouse · Bikini Beachtừ 2,8 triệu/đêm
Villa 5 – Phòng Cặp Đôi Lãng Mạn (Ưu Đãi Sốc)1 phòng ngủ · chứa 2 kháchBồn tắm thả cánh hoa NGAY TRONG PHÒNG · Phòng tắm ốp đá cẩm thạch, sen tắm đứngtừ 1 triệu/đêm
Villa Thiên Thanh — Song Lập 3PN Khu 43 phòng ngủ · chứa 6 kháchtừ 2,8 triệu/đêm